SYNAPSES: Понимание различных дисциплин

KVANT HISOBLASH DAVRIGA TAYYORGARLIK: MILLIY AXBOROT TIZIMLARINI POSTKVANT KRIPTOGRAFIYAGA BOSQICHMA BOSQICH O'TKAZISH MODELI

Ramozon Yuldashev

Published Sep 24, 2026• 0 citations

Abstract

Maqolada kvant kompyuterlarining rivojlanishi natijasida zamonaviy ochiq kalitli kriptografik algoritmlarga yuzaga kelayotgan tahdid tahlil qilingan. 2024-yilda AQSh Standartlar va texnologiyalar milliy instituti (NIST) tomonidan qabul qilingan postkvant kriptografiya standartlari ko‘rib chiqilgan. Elektron hukumat, bank va elektron raqamli imzo tizimlarini postkvant algoritmlarga bosqichma-bosqich o‘tkazish modeli taklif etilgan hamda o‘tish davridagi texnik muammolar yoritilgan.

DOI: 10.5281/zenodo.22938722

Related papers

KIBERXAVFSIZLIKDA KVANT KRIPTOGRAFIYA: YANGI IMKONIYATLAR VA TAHDIDLAR

Boymirzayeva Sitora

Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida axborot xavfsizligini ta’minlash masalalari tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, kvant hisoblash texnologiyalarining paydo bo’lishi an’anaviy kriptografik algoritmlar xavfsizligiga yangi tahdidlarni yuzaga keltirmoqda. Mazkur maqolada kvant kriptografiyaning kiberxavfsizlik tizimlaridagi o’rni, uning imkoniyatlari va mavjud xavf-xatarlar tahlil qilinadi. Tadqiqotda kvant kalit taqsimoti texnologiyalari, kvant xavfsizlik mexanizmlari va kvant hisoblashning zamonaviy kriptografiya tizimlariga ta’siri ilmiy jihatdan ko’rib chiqiladi.

Modern education and developmentApr 10, 20260 citations

TASHKILOT AXBOROT TIZIMLARINI KVANT TAHDIDLARIDAN HIMOYALASHDA POST-KVANT KRIPTOGRAFIK ALGORITMLARNI QO'LLASH

Muxlisa Gʻofurova, Sadoqat Tursunova

Zamonaviy tashkilotlarning axborot tizimlari kriptografik himoyaning yangi avlodiga – post-kvantkriptografiyaga (Post-Quantum Cryptography, PQC) o‘tishni talab qilmoqda. Ushbu maqolada kvant kompyuterlariningan’anaviy kriptografik algoritmlar – RSA, ECC va Diffie–Hellman tizimlariga bo‘lgan tahdidi IMRAD metodologiyasi asosidatahlil qilingan. Shuningdek, 2024-yilda NIST tomonidan standartlashtirilgan CRYSTALS-Kyber, CRYSTALS-Dilithium,FALCON va SPHINCS+ algoritmlarining nazariy asoslari hamda amaliy qo‘llanish imkoniyatlari o‘rganilgan. Tadqiqotnatijalari asosida tashkilotlar uchun post-kvant kriptografiyaga o‘tishning bosqichma-bosqich migratsiya strategiyasiishlab chiqilgan hamda xarajat-foyda (cost-benefit) tahlili amalga oshirilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining2024-yildagi PQ-293-son qarorida kriptologiya sohasini rivojlantirish bo‘yicha belgilangan vazifalar doirasida milliy axborotxavfsizligi tizimini mustahkamlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar taqdim etilgan.

MUHANDISLIK VA IQTISODIYOTMar 1, 20260 citations

KVANT KOMPUTERLARNING ZAMONAVIY KRIPTOGRAFIYAGA TAHDIDLARI

Mustafoyev Azamat Botir o'g'li

Ushbu maqolada kvant komputerlarning zamonaviy kriptografik tizimlariga yetkazishi mumkin bo'lgan tahdidlar masalasi o'rganilgan. Tadqiqot davomida kvant hisoblash texnologiyalarining rivojlanish tendensiyalari, ularning klassik shifrlash algoritmlariga ta'siri hamda post-kvant kriptografiya sohasidagi ilmiy izlanishlar tahlil qilingan. Maqolada Shor va Grover algoritmlari asosida RSA, ECC va AES kabi keng tarqalgan kriptografik standartlarning zaifliklari ochib berilgan. Tadqiqot natijalariga ko'ra, kvant komputerlarning amaliy qo'llanilishi kriptografik infratuzilmani tubdan o'zgartirish zaruratini keltirib chiqaradi va post-kvant kriptografiya algoritmlariga o'tish strategiyasini ishlab chiqish dolzarb ahamiyat kasb etadi.

Jul 6, 20260 citations

KVANT KOMPYUTERLARI RIVOJLANISHINING RSA SHIFRLASH ALGORITMIGA TA'SIRI

Asatullayeva Hosila Sobir qizi

Mazkur maqolada kvant kompyuterlarining rivojlanishi va ularning zamonaviy kriptografiya tizimlariga, xususan RSA shifrlash algoritmiga ta’siri tahlil qilinadi. RSA algoritmining ishlash tamoyillari, uning xavfsizligi asoslangan matematik muammolar hamda kvant kompyuterlarida qo‘llaniladigan Shor algoritmining imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, kvant texnologiyalarining rivojlanishi natijasida yuzaga keladigan xavflar va ularga qarshi ishlab chiqilayotgan kvantga chidamli kriptografik usullar haqida ma’lumot berilgan

ACUMEN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCHJun 20, 20260 citations

KVANT KOMPYUTERLARI RIVOJLANISHINING RSA SHIFRLASH ALGORITMIGA TA’SIRI

Asatullayeva Hosila Sobir qizi

ACUMEN INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCHJun 20, 20260 citations

POSTKVANT KRIPTOGRAFIYA VA ZAMONAVIY SHIFRLASH MUAMMOLARI

Allaberganova Nasiba Muradovna, Ruzibayev Eldorjon

Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi zamonaviy jamiyatda ma’lumot almashinuvi, raqamli kommunikatsiya va elektron tizimlarning ahamiyatini keskin oshirdi. Bugungi kunda davlat boshqaruvi, bank-moliya sektori, harbiy tizimlar hamda internet xizmatlarining asosiy qismi kriptografik himoya mexanizmlariga tayangan holda faoliyat yuritmoqda. Shifrlash texnologiyalari axborot xavfsizligini ta’minlashning eng muhim vositalaridan biri sifatida maxfiy ma’lumotlarni himoya qilish, foydalanuvchi identifikatsiyasini tasdiqlash hamda raqamli tizimlarning yaxlitligini saqlash vazifasini bajaradi.

Jan 1, 20260 citations