Ushbu maqolada kvant mexanikasi qonunlariga asoslangan holda maxfiy kalit hosil qilish va undan axborotni himoyalangan tarzda uzatishda foydalanish masalasi ko'rib chiqiladi. Taklif etilgan yondashuvda yuboruvchi va qabul qiluvchi o'rtasida kvant holatlari orqali dastlabki bitlar almashiladi, so'ngra mos keluvchi holatlar ajratib olinadi. Kanalda yuzaga keladigan xatolarni kamaytirish uchun bosqichma-bosqich tekshiruv va tuzatish usuli qo'llaniladi. Maxfiylik darajasini oshirish maqsadida yakuniy kalit bir yo'nalishli xeshlash asosida qisqartiriladi. Olingan kalit elliptik egri chiziqlar matematikasiga asoslangan ochiq va yopiq kalitli himoyalash mexanizmi bilan birgalikda axborotni shifrlash va qayta ochishda ishlatiladi. Tajriba natijalari taklif etilgan yondashuv maxfiy aloqa tizimlarida yuqori ishonchlilik va xavfsizlikni ta'minlashini ko'rsatadi.
Ushbu maqolada kvant mexanikasi qonunlariga asoslangan holda maxfiy kalit hosil qilish va undan axborotni himoyalangan tarzda uzatishda foydalanish masalasi ko'rib chiqiladi. Taklif etilgan yondashuvda yuboruvchi va qabul qiluvchi o'rtasida kvant holatlari orqali dastlabki bitlar almashiladi, so'ngra mos keluvchi holatlar ajratib olinadi. Kanalda yuzaga keladigan xatolarni kamaytirish uchun bosqichma-bosqich tekshiruv va tuzatish usuli qo'llaniladi. Maxfiylik darajasini oshirish maqsadida yakuniy kalit bir yo'nalishli xeshlash asosida qisqartiriladi. Olingan kalit elliptik egri chiziqlar matematikasiga asoslangan ochiq va yopiq kalitli himoyalash mexanizmi bilan birgalikda axborotni shifrlash va qayta ochishda ishlatiladi. Tajriba natijalari taklif etilgan yondashuv maxfiy aloqa tizimlarida yuqori ishonchlilik va xavfsizlikni ta'minlashini ko'rsatadi.
Zamonaviy axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan tarmoq xavfsizligi hamda ma’lumotlarni himoyalash masalalari jadal sur’atlarda dolzarb bo‘lib bormoqda. Kvant kompyuterlarining paydo bo‘lishi esa bu sohani yangi bosqichga olib chiqmoqda. Kvant kompyuterlari, klassik shifrlash algoritmlarini buzish qobiliyatiga ega bo‘lib, ularning kelajakdagi ta’siri tarmoq xavfsizligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga ta’siri chuqurroq ko‘rib chiqilgan bo‘lib, mavjud kriptografik algoritmlarning zaif tomonlari tahlil qilingan va post-kvant kriptografiya protokollari kabi yechimlar taklif etilgan. Maqolada Shor va Grover kabi kvant algoritmlarining klassik shifrlash tizimlariga ta’siri, ularni buzish imkoniyatlari hamda post-kvant kriptografiya orqali xavfsizlikni mustahkamlash usullari baholangan. Natijada, kvant kompyuterlarining potentsial hujumlari oldini olish uchun samarali strategiyalar ishlab chiqilgan. Bundan tashqari, kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga musbat ta’sir o‘stirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqilgan. Maqola, kvant kompyuterlarining kelajakdagi rivojlanishi va kiberxavfsizlik sohasida ularga qarshi qo‘llaniladigan zamonaviy yechimlarni tushunishga yordam beradi.
Ushbu maqolada variatsion kvant algoritmlarida optimal parametrlar sonini aniqlash masalasi tadqiq etiladi. Variatsion kvant algoritmlarining hisoblash samaradorligi parametrik kvant ansatzning ifodaviyligi va undagi parametrlar soniga bevosita bog‘liq. Parametrlar sonining ortishi kvant holatlar fazosini kengroq ifodalash imkonini bersa-da, optimallashtirish fazosining o‘lchami, kvant sxemasi chuqurligi va hisoblash xarajatlarining oshishiga olib keladi. Shu sababli masalani yetarli aniqlikda yechish imkonini beradigan minimal parametrlar sonini aniqlash muhim hisoblanadi. Mazkur tadqiqotda ushbu masalani hal qilish uchun Kvant Fisher axborotiga asoslangan parametr tanlash usuli taklif etiladi. Parametrik kvant holat uchun QFI matritsasi shakllantirilib, uning xos qiymatlari asosida umumiy kvant axborotining parametrik yo‘nalishlar bo‘yicha taqsimlanishi aniqlanadi. QFI axborotining kumulyativ ulushi va yangi parametr kiritilganda hosil bo‘ladigan marginal axborot o‘sishi asosida optimal parametrlar sonini aniqlash mezoni shakllantiriladi. Taklif etilgan yondashuv variatsion kvant algoritmlarida parametrlar sonini faqat empirik ravishda emas, balki kvant axborot-geometrik xususiyatlari asosida aniqlash imkonini beradi.
Ushbu maqolada kvant texnologiyalarining eng so’nggi mahsullaridan hisoblangan kvant kompyuterini ishlashining nazariy asoslari, axborotni qayta ishlash va uning o'ziga xos xususiyatlari, amaliyotga tadbiq etishning murakkabliklari shu jumladan, kvant hisoblashning rivojlanish bosqichlari, kontseptsiyadan tortib, butun dunyo va O’zbekistondagi holati, olib borilayotgan ishlargacha muhokama qilinadi. Kvant texnologiyalaridan turli sohalarda foydalanish istiqbollari biroz bahsli. Kvant kompyuterlarining tibbiyotga kiritilishi odamlarning hayot sifatini va sog’liqlarini sezilarli darajada yaxshilaydigan yangi dori vositalarini yaratishga yo‘l ochadi. Miyani yanada samarali o'rganish, Parkinson va Altsgeymer kabi kasalliklarini davolash mumkin bo'ladi. Kvant texnologiyalarini qo'llash orqali ishonchli xavfsizlikni yaratish va infratuzilmani yanada samarali rivojlantirish mumkin bo'ladi. Ammo harbiy ishlarda sun'iy intellekt va kvant texnologiyalari butunlay yangi qurollarning yaratilishiga olib kelishi ommaviy qirg'inni yuzaga chiqarishi mumkin.
Mazkur tezisda kvant fizikasining kimyo va zamonaviy tibbiyot rivojlanishidagi nazariy hamda amaliy ahamiyati keng yoritilgan. Kvant mexanikasi atom va molekulalarning ichki tuzilishini o‘rganishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qilishi, elektronlarning energetik holati va atomlararo bog‘lanishlarni tushuntirishdagi roli tahlil qilingan. Tadqiqot davomida kvant fizikasining kimyo sohasidagi qo‘llanilishi, xususan kvant kimyosi, spektroskopiya, lazer texnologiyalari va yangi kimyoviy moddalarni sintez qilishdagi o‘rni ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, kvant nazariyasi asosida yaratilgan hisoblash usullari murakkab kimyoviy reaksiyalarni oldindan aniqlash va samarali katalizatorlar ishlab chiqishda muhim vosita ekanligi ta’kidlangan. Tezisda zamonaviy tibbiyotda kvant fizikasi asosida rivojlangan diagnostika va davolash usullariga ham alohida e’tibor qaratilgan. Magnit-rezonans tomografiya, kompyuter tomografiyasi, lazer terapiyasi hamda radioterapiya kabi texnologiyalarning ishlash prinsiplari kvant hodisalari bilan bog‘liqligi ilmiy jihatdan izohlangan. Ayniqsa, saraton kasalliklarini erta aniqlash va davolashda kvant texnologiyalarining samaradorligi tahlil etilgan. Bundan tashqari, nanotexnologiyalar va nanozarrachalar asosidagi dori vositalarini yaratishda kvant fizikasi muhim o‘rin egallashi yoritilgan. Kalit so‘zlar: kvant fizikasi, kvant mexanikasi, kvant kimyosi, molekulyar tuzilish, spektroskopiya, lazer texnologiyasi, nanotexnologiya, magnit-rezonans tomografiya, radioterapiya, diagnostika, kvant biologiyasi, innovatsion tibbiyot, nanozarrachalar, kimyoviy reaksiyalar, zamonaviy texnologiyalar.
Tadqiqotning asosiy maqsadi foton, electron yoki boshqa mikrozarrachalarning interferensiyalanish holatlarini superpozitsiya natijasida koʻrsatish kerak boʻlgan oʻqitish usullarini izlashdan iborat edi. Koʻzlangan maqsadga erishishda talaba har qanday toʻlqin jarayonining interferensiyalanishi bilan bogʻlik barcha jarayonlarni visual va samarali aks ettirishi mumkin. Tadqiqot natijalari kvant mexanikasining turli boʻlimlarini oʻrganish izchilligi va mavzuni oʻrganishning dastlabki bosqishida superpozitsiya prinsipi va ikki tirqishli tajribani batafsil tahlil qilish bilan talabalarning bilimlari yoʻqori koʻrsatkichlarga sezilarli darajada oshganligini koʻrsatdi.
Mazkur maqolada issiqlik energetika obyektlarining murakkab dinamik tizimlarini boshqarish samaradorligini oshirish masalasi ko‘rib chiqilgan. Boshqarish tizimini sintezlashda kvant algoritmlari, foton polarizatsiyasi va spin holatlariga asoslangan kvant-foton-spin yondashuvini qo‘llash taklif etilgan. Ushbu usulning mohiyati issiqlik energetika obyektini o‘zaro bog‘langan lokal kvant tizimlariga ajratish hamda har bir tizim uchun optimal boshqarish parametrlarini parallel hisoblash imkonini berishdan iborat. Taklif etilgan yondashuvda dinamik obyektlarni matematik modellashtirish jarayonida kvant superpozitsiya va interferensiya prinsiplari qo‘llanib, boshqarish algoritmining moslashuvchanligi va hisoblash tezkorligi oshiriladi. Kvant-foton-spin asosidagi algoritm bug‘ qizdirgichning asosiy texnologik parametrlarini boshqarish tizimini sintezlashda tajribadan o‘tkazildi. Olingan natijalar an’anaviy boshqarish usullari bilan solishtirilganda, taklif etilgan yondashuv boshqarish jarayonining tezkorligini oshirish, energiya sarfini kamaytirish hamda tashqi g‘alayonlar ta’sirida tizimning barqarorligini ta’minlashini ko‘rsatadi.