UzMU xabarlari

ATOM FIZIKASIDA KORPUSKULYAR – TO‘LQIN DUALIZMINI ICHKI INTEGRAATSIYA ASOSIDA O‘QITISH METODIKASI

Eliboy XUDAYBERDIYEV

Published Mar 17, 2025• 0 citations

Abstract

Ushbu maqolada mikrodunyo hodisalarini, shu jumladan yadro fizikasi o‘rganadigan hodisalarni tushuntirishda muhim ro‘l o‘ynagan korpuskulyar to‘lqin dualizimi nazariyasini rivojlanishida ichki hamda fanlararo integratsiya asosida o’qitishning ahamiyati, bu nazariyani o‘qitishning metodologik muommolari fizikaviy va falsafiy nuqtayi nazardan tahlil etiladi. Ma’lumki, tabiat, jamiyat va fikrlashning eng umumiy qonunlarini o’rganish falsafa fanning mavzusidir. Shu nuqtayi – nazardan, ilm – fan rivojlanishining hozirgi bosqichida falsafaning ilmiy tadqiqotlardagi o’rni, shuningdek, sanoat ishlab chiqarish, muhandislik va mashinasozlik asoslaridan biri bo’lgan fizikani o’qitish samaradorligini oshirishda yaqqol namoyon bo'ladi. Chunki ishlab chiqarishning turli tarmoqlari uchun mutaxassislarni tayyorlashda o’rganilayotgan sohaning falsafiy jihatlarini har tomonlama tahlil qilish malakali kadrlar tayyorlashning muhim omillaridan biridir

DOI: 10.69617/nuuz.v1i1.1.6305

Related papers

KVANT FIZIKASINING KIMYO VA ZAMONAVIY TIBBIYOT RIVOJLANISHIDAGI O'RNI

Normamatova Ravza Farruxovna Toshkent davlat tibbiyot universiteti Kimyo yo'nalishi 1-bosqich talabasi

Mazkur tezisda kvant fizikasining kimyo va zamonaviy tibbiyot rivojlanishidagi nazariy hamda amaliy ahamiyati keng yoritilgan. Kvant mexanikasi atom va molekulalarning ichki tuzilishini o‘rganishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qilishi, elektronlarning energetik holati va atomlararo bog‘lanishlarni tushuntirishdagi roli tahlil qilingan. Tadqiqot davomida kvant fizikasining kimyo sohasidagi qo‘llanilishi, xususan kvant kimyosi, spektroskopiya, lazer texnologiyalari va yangi kimyoviy moddalarni sintez qilishdagi o‘rni ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, kvant nazariyasi asosida yaratilgan hisoblash usullari murakkab kimyoviy reaksiyalarni oldindan aniqlash va samarali katalizatorlar ishlab chiqishda muhim vosita ekanligi ta’kidlangan. Tezisda zamonaviy tibbiyotda kvant fizikasi asosida rivojlangan diagnostika va davolash usullariga ham alohida e’tibor qaratilgan. Magnit-rezonans tomografiya, kompyuter tomografiyasi, lazer terapiyasi hamda radioterapiya kabi texnologiyalarning ishlash prinsiplari kvant hodisalari bilan bog‘liqligi ilmiy jihatdan izohlangan. Ayniqsa, saraton kasalliklarini erta aniqlash va davolashda kvant texnologiyalarining samaradorligi tahlil etilgan. Bundan tashqari, nanotexnologiyalar va nanozarrachalar asosidagi dori vositalarini yaratishda kvant fizikasi muhim o‘rin egallashi yoritilgan. Kalit so‘zlar: kvant fizikasi, kvant mexanikasi, kvant kimyosi, molekulyar tuzilish, spektroskopiya, lazer texnologiyasi, nanotexnologiya, magnit-rezonans tomografiya, radioterapiya, diagnostika, kvant biologiyasi, innovatsion tibbiyot, nanozarrachalar, kimyoviy reaksiyalar, zamonaviy texnologiyalar.

May 28, 20260 citations

NISBIYLIK NAZARIYASI HAMDA EYNSHTEYN PASTULOTLARI. KVANT MEXANIKASI VA MIKROZARRALAR

Mavzurjon Xursanboyevich Qo‘chqorov, Moxinur Voxidjon qizi Muxammadyusupova

Ushbu maqolada mexanika va uning maxsus nisbiylik nazariyasi - mexanika qonunlarini elektromagnit maydon qonunlari bilan moslashtirishga urinishdan kelib chiqqanligini ifodalaydi. Yana maqolada maxsus nisbiylik nazariyasi haqida tushunchalar atroflicha yoritilgan. Shuningdek, “Kvant mexanika fani nimani o‘rganadi?” degan savolga ham javob topish mumkin. Kvant mexanikasi mikroolamga tegishli bo‘lgan zarralarning xatti-harakati qonuniyatlarini va bu olamda ro‘y beradigan fizikaviy hodisalar va jarayonlarni o‘rganadigan fandir. Mikroolamga mansub bo‘lgan zarralarning o‘lchami nihoyatda kichik bo‘lib, ularni mikrozarralar deyilishi va ularni chuqurroq o‘rganish haqida bilib olish mumkin. Shuningdek, o‘lchami m ga teng bo‘lgan yoki undan kichik bo‘lgan zarralar mikrozarralar deyiladi. Ularga misol qilib, foton, elektron, neytron, proton, mezon kabi zarralarni olish mumkin.

Educational Research in Universal SciencesJun 14, 20230 citations

TARMOQ XAVFSIZLIGIDA KVANT KOMPYUTERLARI VA ULAR TA’SIRI

Ismoiljonova Maftuna Ibrohimjon qizi

Zamonaviy axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan tarmoq xavfsizligi hamda ma’lumotlarni himoyalash masalalari jadal sur’atlarda dolzarb bo‘lib bormoqda. Kvant kompyuterlarining paydo bo‘lishi esa bu sohani yangi bosqichga olib chiqmoqda. Kvant kompyuterlari, klassik shifrlash algoritmlarini buzish qobiliyatiga ega bo‘lib, ularning kelajakdagi ta’siri tarmoq xavfsizligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga ta’siri chuqurroq ko‘rib chiqilgan bo‘lib, mavjud kriptografik algoritmlarning zaif tomonlari tahlil qilingan va post-kvant kriptografiya protokollari kabi yechimlar taklif etilgan. Maqolada Shor va Grover kabi kvant algoritmlarining klassik shifrlash tizimlariga ta’siri, ularni buzish imkoniyatlari hamda post-kvant kriptografiya orqali xavfsizlikni mustahkamlash usullari baholangan. Natijada, kvant kompyuterlarining potentsial hujumlari oldini olish uchun samarali strategiyalar ishlab chiqilgan. Bundan tashqari, kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga musbat ta’sir o‘stirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqilgan. Maqola, kvant kompyuterlarining kelajakdagi rivojlanishi va kiberxavfsizlik sohasida ularga qarshi qo‘llaniladigan zamonaviy yechimlarni tushunishga yordam beradi.

Журнал научных исследований и их решенийApr 16, 20250 citations

KVANT TEXNOLOGIYALARINING ISTIQBOLLARI: KELIB CHIQISHIDAN HOZIRGI HOLATIGACHA

Muyassar Davlatova

Ushbu maqolada kvant texnologiyalarining eng so’nggi mahsullaridan hisoblangan kvant kompyuterini ishlashining nazariy asoslari, axborotni qayta ishlash va uning o'ziga xos xususiyatlari, amaliyotga tadbiq etishning murakkabliklari shu jumladan, kvant hisoblashning rivojlanish bosqichlari, kontseptsiyadan tortib, butun dunyo va O’zbekistondagi holati, olib borilayotgan ishlargacha muhokama qilinadi. Kvant texnologiyalaridan turli sohalarda foydalanish istiqbollari biroz bahsli. Kvant kompyuterlarining tibbiyotga kiritilishi odamlarning hayot sifatini va sog’liqlarini sezilarli darajada yaxshilaydigan yangi dori vositalarini yaratishga yo‘l ochadi. Miyani yanada samarali o'rganish, Parkinson va Altsgeymer kabi kasalliklarini davolash mumkin bo'ladi. Kvant texnologiyalarini qo'llash orqali ishonchli xavfsizlikni yaratish va infratuzilmani yanada samarali rivojlantirish mumkin bo'ladi. Ammo harbiy ishlarda sun'iy intellekt va kvant texnologiyalari butunlay yangi qurollarning yaratilishiga olib kelishi ommaviy qirg'inni yuzaga chiqarishi mumkin.

Eurasian Journal of Law Finance and Applied SciencesDec 23, 20250 citations

KVANT MEXANIKASINING ZAMONAVIY FIZIKA TARAQQIYOTIDAGI O'RNI

Salomat Sultonova

Mazkur maqolada kvant mexanikasining shakllanish bosqichlari, uning asosiy nazariy tamoyillari hamda zamonaviy ilm-fan va texnologiyalardagi o‘rni tahlil qilinadi. Kvant nazariyasining klassik fizika bilan o‘zaro bog‘liqligi, mikroolam hodisalarini tushuntirishdagi ahamiyati va amaliy qo‘llanilish yo‘nalishlari ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, kvant mexanikasining kelajakdagi istiqbollari ham muhokama qilinadi.

Feb 28, 20260 citations

OLIY O‘QUV YURTLARIDA KVANT MEXANIKASI KURSIDA IKKI TIRQISHLI EKSPERIMENTNING FUNDAMENTAL FIZIK NATIJALARINI VA SUPERPOZITSIYA PRINSIPINI O‘RGANISH METODIKASI

Райгул Хoжаназарoва, Б А Абдикамалов

Tadqiqotning asosiy maqsadi foton, electron yoki boshqa mikrozarrachalarning interferensiyalanish holatlarini superpozitsiya natijasida koʻrsatish kerak boʻlgan oʻqitish usullarini izlashdan iborat edi. Koʻzlangan maqsadga erishishda talaba har qanday toʻlqin jarayonining interferensiyalanishi bilan bogʻlik barcha jarayonlarni visual va samarali aks ettirishi mumkin. Tadqiqot natijalari kvant mexanikasining turli boʻlimlarini oʻrganish izchilligi va mavzuni oʻrganishning dastlabki bosqishida superpozitsiya prinsipi va ikki tirqishli tajribani batafsil tahlil qilish bilan talabalarning bilimlari yoʻqori koʻrsatkichlarga sezilarli darajada oshganligini koʻrsatdi.

UzMU xabarlariOct 30, 20240 citations