Journal of Experimental Studies

ЧИЗИҚЛИ ГАРМОНИК ОССИЛЯТОР УЧУН ШРЕДИНГЕР ТЕНГЛАМАСИНИ ЕЧИМЛАРИ ВА УНИНГ ИККИЛАМЧИ КВАНТЛАНИШНИНГ БАЪЗИ КОММУТАЦИОН МУНОСАБАТЛАРИГА ТАТБИҚЛАРИ

Холбек РАИМОВ, Нигора ХУДОЁРОВА, Муҳаммад ЁҚУБОВ

Published Feb 9, 2023• 0 citations

Abstract

Ушбу мақолада квант гармоник осциллятор масаласига ўзгача ёндашув келтирилган бўлиб, формулаларни келтириб чиқаришда дифференциал тенгламалар назаряси, махсус функциялар назаряси ва қаторлар назарясидан фойдаланган ҳолда илмий адабиётларда келтирилиб чиқарилиши кўрсатилмаган баъзи фармулалар батафсил чиқариб исботланган. Бу ёш физикларни айнан шу мавзуни тушунишларига ёрдам беради деган умиддаман.

Related papers

АКАДЕМИК ЛИЦЕЙЛАРНИНГ ФИЗИКА ФАНИГА ИХТИСОСЛАШТИРИЛГАН СИНФЛАРИДА КВАНТ ТУШУНЧАЛАРИ (ДУАЛИЗМ ВА НОАНИҚЛИК ПРИНЦИПИ)НИ ЎРГАНИШ МЕТОДИКАСИ

К.Р.Саттаркулов, V.F. Nematov K.R. Sattarkulov

Мақолада академик лицейларда физикани чуқур ўрганадиган гуруҳларда квант физикаси бўлимини замонавий талаблар асосида ўқитиш бўйича услубий кўрсатмалар берилган. Россияда ва бошқа ривожланган мамлакатларда умумий ва оʻрта махсус та'лим тизимларида физика курси, жумладан, квант физикаси ҳам замон талаблари асосида оʻрганилмоқда. Физика дарслари ва дарсликлари, шунингдек, квант физикаси дастурлари ёруғликнинг елементар квант назарияси (фотоелектр еффекти ва Комптон еффекти), тўлқин-заррача иккиликлиги, Де-Бройл тўлқинлари ва Гейзенбергнинг ноаниқлик муносабатларига оид мавзулар билан таништиради. Ўзбекистонда физика фанини чуқур ўрганувчи гуруҳлар, академик лицейлар учун тавсия етилган янги дарслик ва ўқув-услубий қўлланмаларда юқоридаги мавзулар жуда қисқа ва ҳозирги замон талаблари асосида ёритилмаган. Мақолада янги киритилган мавзуларнинг мазмунини ёритиш бўйича, “Корпускуляр-тўлқинли дуализм” ва “Гейзенбергнинг ноаниқлик муносабатлари каби услубий тавсиялар келтирилган.

Apr 22, 20260 citations

К.Р.Саттаркулов, V.F. Nematov K.R. Sattarkulov

Apr 22, 20260 citations

Квант Шингэний Динамик Ойролцооллоор Гелийн Атомын Үндсэн Төлөвийг Тооцоолох нь

Д Наранчимэг, Сүх О, Л Хэнмэдэх +1 more

Олон электронт системийн электрон бүтцийн тооцооллыг квант шингэний динамик ойролцоололоор хийх нь илүү хялбар байдаг. Квант шингэний динамик болон нягтын функционалийн онолыг хослуулан хугацаанаас хамаарсан шугаманбус квант шингэний динамикын нэг тэгшитгэлийг гаргаж авсан. Энэ тэгшитгэлийг цааш нь хуурмаг хугацааны аргаар диффузын тэгшитгэлд хувиргаснаар, үндсэн төлөвийн долгионы функц рүү шилжиж шийд нь олдоно. Диффузын тэгшитгэлийг бөмбөлөг координаттай системд ерөнхий псевдоспектрийн аргаар бодсон. Энэ нь координатыг жигд биш тохиромжтойгоор дискретчилж, нарийвчлал сайтай шийдийг гаргаж авна.

Физик сэтгүүлMar 15, 20220 citations

Бозе-Эйнштейний конденсатaд үүсэх хуйлралыг псевдоспектрийн аргаар тооцоолох

Sukh O

Энэхүү судалгааны ажилд хэт нам температурт гармоник соронзон занганд байгаа бозон хийд хуйлрал үүсэх процессыг IV эрэмбийн хугацааны хуваагдалтай псевдоспектрийн тоон аргаар шийдлээ. Бозе-Эйнштейны конденсатaд (БЕК) хуйлралыг үүсгэхдээ соронзон зангаа тодорхой давтамжтай эргүүлэх ба бөөмийн тооноос хамааран хуйлрал үүсэх критик давтамж болон стационар төлөвийн энергийн утгуудыг тооцоолсон үр дүнг танилцуулна.

Физик сэтгүүлJan 1, 20260 citations

КВАНТ ҲИСОБЛАШЛАР АСОСИДА МАТНЛАРГА ДАСТЛАБКИ ИШЛОВ БЕРИШ ДАСТУРИЙ МАЖМУАСИ

Ниёзматова Н.А., Тургунова Н.М., Абдурахманова Н.Н.

Мазкур мақола квант ҳисоблашлар асосида матнларга дастлабки ишлов бериш дастурий мажмуасини ишлаб чиқишга бағишланган бўлиб, унда матнли маълумотларга дастлабки ишлов беришнинг классик ва квант ёндашувлари ҳамда таснифлаш усуллари баён этилган. Дастурий таъминот яратишда классик NLP ёндашувлари билан бир қаторда квант векторлаш усуллари, хусусан квант one-hot, TF_IDF, bag of words ва word2vec усулларидан фойдаланилган. Квант алгоритмлар матн элементларини Гилберт фазосида ифодалаб, у сўзлар орасидаги семантик боғлиқликни нисбатан аниқ ва тез акс эттиради. Дастурий таъминот асосида дастлабки ишлов берилган матнли маълумотлар классик ва квант векторлаш усуллари орқали қайта ишланиб, машинали ўқитиш усуллари ва нейрон тармоқ моделлари асосида таснифлаш амалга оширилиб, улар ўзаро таққосланди. Квант ёндашувлар ва машинали ўқитиш усулларида ўтказилган тажрибаларда аниқлик классик ёндашувларга нисбатан ўртача 3-7% юқори бўлди. Бунда квант ёндашувлар табиий тилни қайта ишлашда, хусусан, матнларни таҳлил қилиш, семантик моделлаштириш ва машинали ўқитиш тизимларида самарали восита сифатида кенг қўлланилиши мумкин.

Dec 13, 20250 citations

Инертийн Хийн Атомуудын Үндсэн Төлөвийг Квант Шингэний Динамик Ойролцооллоор Тооцоолох нь

Д Наранчимэг, Л Хэнмэдэх, Г Мөнхсайхан +1 more

Квант шингэний Шредингерийн шугаман бус тэгшитгэлийг ашиглан инертийн хийн атомуудын үндсэн төлөвийн нягт ба энергийг тооцоолсон. Үүнд хуурмаг хугацааны аргаар диффузын тэгшитгэлд хувиргаснаар, үндсэн төлөвийн долгионы функц рүү шилжиж шийд нь олдоно. Диффузын тэгшитгэлийг бөмбөлөг координаттай системд ерөнхий псевдоспектрийн аргаар бодсон. Энэ нь координатыг жигд биш тохиромжтойгоор дискретчилж, нарийвчлал сайтай шийдийг гаргаж авна. Тооцоог Математик 7.0 программ ашиглан хийсэн ба үр дүнг бусад ажлуудтай харьцуулсан.

Физик сэтгүүлMar 13, 20220 citations