Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Log inSign up
Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Blog
Job Board
Q3AS

© 2026 Aqora Quantum S.A.S.

TermsPrivacyLegal Notice

АXBОRОTNI QАYTА ISHLАSHDА KVАNT АLGОRITMLАRI

Jumayev B., Abdullayev E.

Published Dec 13, 2025• 0 citations
Publisher

Abstract

Ushbu mаqоlаdа kvаnt hisоblаsh texnоlоgiyаlаrining аxbоrоtni qаytа ishlаsh jаrаyоnidаgi о‘rni, аfzаlliklаri hаmdа аsоsiy kvаnt аlgоritmlаrining ishlаsh prinsiplаri tаhlil qilinаdi. Shuningdek, klаssik аlgоritmlаr bilаn sоlishtirgаndа kvаnt yоndаshuvlаrining ustunliklаri, ulаrning аmаliy tаtbiqlаri vа kelаjаkdаgi rivоjlаnish istiqbоllаri yоritilgаn.

DOI
10.5281/zenodo.17921500

Related papers

FAZAVIY VA GRUPPAVIY TEZLIKLAR

Aslonov Xayrullo Shukrullo o'g'li, Muslimaxon MA’RUFXO‘JAYEVA, Zulfinoz TO‘LANBOYEVA

Ushbu maqolada to‘lqin xossalari o‘rganildi, so‘ngra fazaviy va gruppaviy tezliklar ifodalari keltirib chiqarildi. Bundan tashqari noaniqlik prinsipi tengsizligi ifodasi keltirib chiqarilib, fizikada mikroob’ektlarning holatini o‘ta yuqori aniqlikda emas, balkim ma’lum ehtimollikda aniqlash mumkinligi ko‘rib chiqildi. Xulosa sifatida aytish mumkinki, yassi to‘lqinlarning superpozitsiyasi orqali amplitudaning fazoning kichik qismda nolga teng bo‘lmaydigan qolgan qismida esa nolga teng bo‘ladigan to‘lqin protsessni to‘lqin paketlar sifatida o‘rganishga ham urinib ko‘rildi. Lekin to‘lqin paketlarning vaqt mobaynida yoyilib va yo‘qolib ketishi bunga yo‘l qo‘ymadi. Bundan tashqari to‘lqinlar bo‘linmaslik xossasiga ega emas. Ular ikki muhit chegarasida qaytgan va singan to‘lqinlarga, kristal orqali o‘tganda esa difraksion dastalarga ajralar ekan.

Journal of Experimental Studies•Dec 11, 2023•0 citations

KVANT MEXANIKASINING ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARDAGI O‘RNI

Boltayeva Shoxista Farhodovna

Kvant mexanikasi — mikro dunyo qonuniyatlarini o‘rganuvchi fizikaning asosiy bo‘limi bo‘lib, uning zamonaviy texnologiyalar, jumladan, kvant kompyuterlar, kvant kriptografiya va kvant sensorlar kabi sohalardagi amaliyotlari ilm-fan rivojida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada kvant mexanikasining zamonaviy texnologiyalardagi o‘rni, uning asosiy tushunchalari va prinsiplari, shuningdek, kelajakda ushbu texnologiyalarning rivojlanish imkoniyatlari yoritiladi.

TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI•Dec 13, 2024•0 citations

QEYRI-MÜƏYYƏNLIK VƏ ƏSAS IKI FORMASI: FƏLSƏFI TƏHLIL

GirişHazırda qeyri-müəyyənlik elmi sahələrdə, tətbiqi məsələlərdə vacib prinsip olaraq qəbul edilir.Çünki artıq isbat olunmuşdur ki, qeyri-müəyyənlik təbiətin və cəmiyyətin vacib və qaçılmaz xüsusiyyətlərindən olub, bu istiqamətdə müəyyən qanunauyğunluqların tapılması, onun elmi-fəlsəfi prizmadan təhlili və öyrənilməsi xaosdan harmoniyaya keçid kontekstində əhəmiyyətli məsələlərlə nəticələnmiş olur.Bu məqalədə də məqsəd qeyri-müəyyənliyə fəlsəfi baxış sərgiləmək, qeyri-müəyyənlik prinsipinin fəlsəfi təhlilini verməkdir.Eyni zamanda hədəfimiz qeyri-müəyyənlikdən qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsinə (QSÇ) və ehtimal nəzəriyyəsinə (EN) elmi-fəlsəfi yol çəkməkdir.Bu məqsədlə qeyri-müəyyənliyin əsas iki istiqaməti olan stoxastik (ehtimal) və linqivistik formalar nəzərdən keçirilir, kvant nəzəriyyəsinin əsasında dayanan qeyri-müəyyənlik prinsipi (QMP) ilə qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsi və ehtimal nəzəriyyəsinin elmi əlaqələrinin fəlsəfi təhlili verilir.Qeyd etmək istərdim ki, əvvəlki araşdırmalarımda ehtimal nəzəriyyəsi və qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsinin oxşar və fərqli tərəflərinə elmi-fəlsəfi yanaşma nəzərdən keçirilmişdir [2].Lakin bu məqalədə bu iki nəzəriyyəyə, yuxarıda qeyd etdiyim kimi, qeyri-müəyyənliyin əsas iki formasını öyrənən elm sahələri kimi nəzər yetirilir və onların bu prinsip kontekstində yeri və rolu fəlsəfi baxış bucağından araşdırılır.Riyaziyyatda qeyri-müəyyənlik: Riyaziyyatda mövcud bu elmi anlayış qeyri-müəyyənliyin təbiətini, daha doğrusu, fəlsəfəsini anlamağa yardımçı ola bilər və bu anlayışdan xeyli maraqlı fəlsəfi fikir şəbəkəsi yaranır deyə, mətləbə aparan yola burdan başlamağa qərar verdik.Riyaziyyatda qəbul edilmiş qeyri-müəyyənliklər çoxdan mövcud idi: sonsuzluqdan sonsuzluğun çıxılması, sonsuzluğun sonsuzluğa nisbəti, sıfrın sıfra nisbəti, sıfırla sonsuzluğun hasili və s. fəlsəfəsi məni cəlb etdiyindən bu riyazi qeyri-müəyyənliklərin biri üzərində dayanmaq istərdim.

Geostrategy•Jan 1, 2024•0 citations

KVANT TEXNOLOGIYALARI: HISOBLASH, ALOQA VA SIMULATSIYA KELAJAGI

Qo'chqorov Muhammadyahyo, A'zamov Abror

Ushbu maqolada kvant texnologiyalarining zamonaviy axborot tizimlaridagi o‘rni va istiqbollari tahlil qilinadi. Kvant hisoblash, kvant aloqa va kvant simulatsiya tushunchalarining nazariy asoslari hamda ularning an’anaviy texnologiyalardan ustun jihatlari yoritib berilgan. Kvant bit (qubit), superpozitsiya va kvant chalkashligi (entanglement) kabi fundamental tushunchalarning hisoblash samaradorligiga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, kvant texnologiyalarining kriptografiya, farmatsevtika, sun’iy intellekt va murakkab tizimlarni modellashtirish sohalaridagi amaliy qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari kvant texnologiyalari kelajakda yuqori unumdor hisoblash va xavfsiz aloqa infratuzilmasini shakllantirishda muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi.

•Dec 24, 2025•0 citations

KVANT FİZİKASININ BƏZİ NƏTİCƏLƏRİNİN FƏLSƏFİ TƏHLİLİNDƏ QEYRİ-SƏLİS ÇOXLUQLAR NƏZƏRİYYƏSİNİN YERİ:EPİSTEMOLOJİ ASPEKTLƏR

Qeyd edək ki, kvant fizikasının əsas prinsiplərindən sayılan qeyri-müəyyənlik prinsipi qeyri-müəyyənlik anlayışının elmin bir çox sahələrinin və fəlsəfənin tədqiqat obyektinə çevrilməsinə səbəb oldu [10].Hazırda elmi-nəzəri, elmi-praktik məsələlərin həllində və fəlsəfi araşdırmalarda qeyri-müəyyənlik əsasən bu şəkildə təsnifatlaşdırılır: stoxastik (ehtimallı) qeyri-müəyyənlik və linqivistik qeyri-müəyyənlik [6].Stoxastik formatəsadüfi faktorlarla bağlı olub ehtimal nəzəriyyəsi və onun əsasında yaranmış digər nəzəriyyələr vasitəsilə öyrənilir.İkinci, linqivistik formaqeyri-dəqiqlik (qeyrisəlislik) ilə bağlı olub, əsasən qeyri-səlis çoxluqlar (qeyri-

Journal of Science and Innovative Technologies•Jan 1, 2024•0 citations

ATOM FIZIKASIDA KORPUSKULYAR – TO‘LQIN DUALIZMINI ICHKI INTEGRAATSIYA ASOSIDA O‘QITISH METODIKASI

Eliboy XUDAYBERDIYEV

Ushbu maqolada mikrodunyo hodisalarini, shu jumladan yadro fizikasi o‘rganadigan hodisalarni tushuntirishda muhim ro‘l o‘ynagan korpuskulyar to‘lqin dualizimi nazariyasini rivojlanishida ichki hamda fanlararo integratsiya asosida o’qitishning ahamiyati, bu nazariyani o‘qitishning metodologik muommolari fizikaviy va falsafiy nuqtayi nazardan tahlil etiladi. Ma’lumki, tabiat, jamiyat va fikrlashning eng umumiy qonunlarini o’rganish falsafa fanning mavzusidir. Shu nuqtayi – nazardan, ilm – fan rivojlanishining hozirgi bosqichida falsafaning ilmiy tadqiqotlardagi o’rni, shuningdek, sanoat ishlab chiqarish, muhandislik va mashinasozlik asoslaridan biri bo’lgan fizikani o’qitish samaradorligini oshirishda yaqqol namoyon bo'ladi. Chunki ishlab chiqarishning turli tarmoqlari uchun mutaxassislarni tayyorlashda o’rganilayotgan sohaning falsafiy jihatlarini har tomonlama tahlil qilish malakali kadrlar tayyorlashning muhim omillaridan biridir

UzMU xabarlari•Mar 17, 2025•0 citations
Ushbu mаqоlаdа kvаnt hisоblаsh texnоlоgiyаlаrining аxbоrоtni qаytа ishlаsh jаrаyоnidаgi о‘rni, аfzаlliklаri hаmdа аsоsiy kvаnt аlgоritmlаrining ishlаsh prinsiplаri tаhlil qilinаdi. Shuningdek, klаssik аlgоritmlаr bilаn sоlishtirgаndа kvаnt yоndаshuvlаrining ustunliklаri, ulаrning аmаliy tаtbiqlаri vа kelаjаkdаgi rivоjlаnish istiqbоllаri yоritilgаn.
Ushbu maqolada to‘lqin xossalari o‘rganildi, so‘ngra fazaviy va gruppaviy tezliklar ifodalari keltirib chiqarildi. Bundan tashqari noaniqlik prinsipi tengsizligi ifodasi keltirib chiqarilib, fizikada mikroob’ektlarning holatini o‘ta yuqori aniqlikda emas, balkim ma’lum ehtimollikda aniqlash mumkinligi ko‘rib chiqildi. Xulosa sifatida aytish mumkinki, yassi to‘lqinlarning superpozitsiyasi orqali amplitudaning fazoning kichik qismda nolga teng bo‘lmaydigan qolgan qismida esa nolga teng bo‘ladigan to‘lqin protsessni to‘lqin paketlar sifatida o‘rganishga ham urinib ko‘rildi. Lekin to‘lqin paketlarning vaqt mobaynida yoyilib va yo‘qolib ketishi bunga yo‘l qo‘ymadi. Bundan tashqari to‘lqinlar bo‘linmaslik xossasiga ega emas. Ular ikki muhit chegarasida qaytgan va singan to‘lqinlarga, kristal orqali o‘tganda esa difraksion dastalarga ajralar ekan.
GirişHazırda qeyri-müəyyənlik elmi sahələrdə, tətbiqi məsələlərdə vacib prinsip olaraq qəbul edilir.Çünki artıq isbat olunmuşdur ki, qeyri-müəyyənlik təbiətin və cəmiyyətin vacib və qaçılmaz xüsusiyyətlərindən olub, bu istiqamətdə müəyyən qanunauyğunluqların tapılması, onun elmi-fəlsəfi prizmadan təhlili və öyrənilməsi xaosdan harmoniyaya keçid kontekstində əhəmiyyətli məsələlərlə nəticələnmiş olur.Bu məqalədə də məqsəd qeyri-müəyyənliyə fəlsəfi baxış sərgiləmək, qeyri-müəyyənlik prinsipinin fəlsəfi təhlilini verməkdir.Eyni zamanda hədəfimiz qeyri-müəyyənlikdən qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsinə (QSÇ) və ehtimal nəzəriyyəsinə (EN) elmi-fəlsəfi yol çəkməkdir.Bu məqsədlə qeyri-müəyyənliyin əsas iki istiqaməti olan stoxastik (ehtimal) və linqivistik formalar nəzərdən keçirilir, kvant nəzəriyyəsinin əsasında dayanan qeyri-müəyyənlik prinsipi (QMP) ilə qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsi və ehtimal nəzəriyyəsinin elmi əlaqələrinin fəlsəfi təhlili verilir.Qeyd etmək istərdim ki, əvvəlki araşdırmalarımda ehtimal nəzəriyyəsi və qeyri-səlis çoxluqlar nəzəriyyəsinin oxşar və fərqli tərəflərinə elmi-fəlsəfi yanaşma nəzərdən keçirilmişdir [2].Lakin bu məqalədə bu iki nəzəriyyəyə, yuxarıda qeyd etdiyim kimi, qeyri-müəyyənliyin əsas iki formasını öyrənən elm sahələri kimi nəzər yetirilir və onların bu prinsip kontekstində yeri və rolu fəlsəfi baxış bucağından araşdırılır.Riyaziyyatda qeyri-müəyyənlik: Riyaziyyatda mövcud bu elmi anlayış qeyri-müəyyənliyin təbiətini, daha doğrusu, fəlsəfəsini anlamağa yardımçı ola bilər və bu anlayışdan xeyli maraqlı fəlsəfi fikir şəbəkəsi yaranır deyə, mətləbə aparan yola burdan başlamağa qərar verdik.Riyaziyyatda qəbul edilmiş qeyri-müəyyənliklər çoxdan mövcud idi: sonsuzluqdan sonsuzluğun çıxılması, sonsuzluğun sonsuzluğa nisbəti, sıfrın sıfra nisbəti, sıfırla sonsuzluğun hasili və s. fəlsəfəsi məni cəlb etdiyindən bu riyazi qeyri-müəyyənliklərin biri üzərində dayanmaq istərdim.
Ushbu maqolada kvant texnologiyalarining zamonaviy axborot tizimlaridagi o‘rni va istiqbollari tahlil qilinadi. Kvant hisoblash, kvant aloqa va kvant simulatsiya tushunchalarining nazariy asoslari hamda ularning an’anaviy texnologiyalardan ustun jihatlari yoritib berilgan. Kvant bit (qubit), superpozitsiya va kvant chalkashligi (entanglement) kabi fundamental tushunchalarning hisoblash samaradorligiga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, kvant texnologiyalarining kriptografiya, farmatsevtika, sun’iy intellekt va murakkab tizimlarni modellashtirish sohalaridagi amaliy qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari kvant texnologiyalari kelajakda yuqori unumdor hisoblash va xavfsiz aloqa infratuzilmasini shakllantirishda muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi.
Qeyd edək ki, kvant fizikasının əsas prinsiplərindən sayılan qeyri-müəyyənlik prinsipi qeyri-müəyyənlik anlayışının elmin bir çox sahələrinin və fəlsəfənin tədqiqat obyektinə çevrilməsinə səbəb oldu [10].Hazırda elmi-nəzəri, elmi-praktik məsələlərin həllində və fəlsəfi araşdırmalarda qeyri-müəyyənlik əsasən bu şəkildə təsnifatlaşdırılır: stoxastik (ehtimallı) qeyri-müəyyənlik və linqivistik qeyri-müəyyənlik [6].Stoxastik formatəsadüfi faktorlarla bağlı olub ehtimal nəzəriyyəsi və onun əsasında yaranmış digər nəzəriyyələr vasitəsilə öyrənilir.İkinci, linqivistik formaqeyri-dəqiqlik (qeyrisəlislik) ilə bağlı olub, əsasən qeyri-səlis çoxluqlar (qeyri-
Ushbu maqolada mikrodunyo hodisalarini, shu jumladan yadro fizikasi o‘rganadigan hodisalarni tushuntirishda muhim ro‘l o‘ynagan korpuskulyar to‘lqin dualizimi nazariyasini rivojlanishida ichki hamda fanlararo integratsiya asosida o’qitishning ahamiyati, bu nazariyani o‘qitishning metodologik muommolari fizikaviy va falsafiy nuqtayi nazardan tahlil etiladi. Ma’lumki, tabiat, jamiyat va fikrlashning eng umumiy qonunlarini o’rganish falsafa fanning mavzusidir. Shu nuqtayi – nazardan, ilm – fan rivojlanishining hozirgi bosqichida falsafaning ilmiy tadqiqotlardagi o’rni, shuningdek, sanoat ishlab chiqarish, muhandislik va mashinasozlik asoslaridan biri bo’lgan fizikani o’qitish samaradorligini oshirishda yaqqol namoyon bo'ladi. Chunki ishlab chiqarishning turli tarmoqlari uchun mutaxassislarni tayyorlashda o’rganilayotgan sohaning falsafiy jihatlarini har tomonlama tahlil qilish malakali kadrlar tayyorlashning muhim omillaridan biridir