Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Log inSign up
Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Blog
Job Board
Q3AS

© 2026 Aqora Quantum S.A.S.

TermsPrivacyLegal Notice

KRITIK INFRATUZILMALARDA MAXFIYLIKNI SAQLAYDIGAN SUN'IY INTELLEKT UCHUN KVANT-HIMOYALANGAN FEDERATIV TA'LIM ARXITEKTURASI

Рустам Тахиритдинович Гаипназаров, Азимова У.А, Баходир Сунатуллаевич Жумакулов

Published Dec 29, 2025• 0 citations
Publisher

Abstract

Maʼlumotlarga asoslangan sunʼiy intellekt (AI) modellari va foydalanuvchi maxfiyligi oʻrtasidagi ziddiyat bugungi kunning asosiy muammolaridan biridir. Federativ taʼlim (FL) markazlashtirilmagan holda modellarni oʻqitish orqali bu muammoni hal qilishga qaratilgan istiqbolli yondashuv hisoblanadi. Biroq, FL tizimlarida model yangilanishlarini himoya qilish uchun qoʻllaniladigan klassik kriptografik protokollar yaqinlashib kelayotgan kvant hisoblashlari tahdidi oldida zaifdir. Ushbu tadqiqotda biz Q-Fed (Quantum-Resistant Federated Learning) deb nomlangan yangi arxitekturani taklif etamiz. Q-Fed federativ taʼlim jarayonini post-kvant kriptografiyasi (PQC) algoritmlari bilan integratsiya qilib, tizimni ham klassik, ham kvant hujumlaridan himoya qiladi. Biz panjaraga asoslangan CRYSTALS-Kyber (KEM) va CRYSTALSDilithium (imzo) sxemalarini qoʻllagan holda arxitekturani ishlab chiqdik va uning samaradorligini keng qamrovli simulyatsiyalar orqali tahlil qildik. Natijalar shuni koʻrsatadiki, Q-Fed model aniqligini pasaytirmagan holda kvant-barqaror xavfsizlikni taʼminlaydi, biroq hisoblash va kommunikatsiya xarajatlarida oʻlchanadigan, ammo boshqariladigan ortish kuzatiladi. Ushbu ish kelajak avlod AI tizimlarining maxfiyligi va xavfsizligini taʼminlash uchun amaliy va istiqbolli yechim taklif etadi

DOI
10.65164/e8f5y359

Related papers

KVANT HOLATLARI ASOSIDA MAXFIY KALIT HOSIL QILISH VA UNI ELLIPTIK EGRI CHIZIQLAR YORDAMIDA HIMOYALANGAN ALOQA TIZIMIDA QO'LLASH

D. T. Muhamediyeva, F.A. Tagayev, Yusuf Sheraliyevich Yuldoshev

Ushbu maqolada kvant mexanikasi qonunlariga asoslangan holda maxfiy kalit hosil qilish va undan axborotni himoyalangan tarzda uzatishda foydalanish masalasi ko'rib chiqiladi. Taklif etilgan yondashuvda yuboruvchi va qabul qiluvchi o'rtasida kvant holatlari orqali dastlabki bitlar almashiladi, so'ngra mos keluvchi holatlar ajratib olinadi. Kanalda yuzaga keladigan xatolarni kamaytirish uchun bosqichma-bosqich tekshiruv va tuzatish usuli qo'llaniladi. Maxfiylik darajasini oshirish maqsadida yakuniy kalit bir yo'nalishli xeshlash asosida qisqartiriladi. Olingan kalit elliptik egri chiziqlar matematikasiga asoslangan ochiq va yopiq kalitli himoyalash mexanizmi bilan birgalikda axborotni shifrlash va qayta ochishda ishlatiladi. Tajriba natijalari taklif etilgan yondashuv maxfiy aloqa tizimlarida yuqori ishonchlilik va xavfsizlikni ta'minlashini ko'rsatadi.

Ilmiy axborotnoma/Scientific Journal of Samarkand University•Jan 1, 2026•0 citations

KVANT KALITLARINI TAQSIMLASH BILAN OPTIK TOLALI ALOQA LINIYALARINING KIBERHIMOYASINI TA’MINLASH

Axmadxonov Afzaliddin Abduvosi o‘g‘li

Mazkur ilmiy maqola zamonaviy telekommunikatsiya infratuzilmasining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan kvant kriptografiyasi, xususan, kvant kalitlarini taqsimlash (Quantum Key Distribution — QKD) texnologiyasi asosida optik tolali aloqa liniyalarining kiberhimoyasini ta’minlash masalalariga bag‘ishlangan. Axborot xavfsizligi global miqyosda dolzarb muammoga aylangan bir sharoitda, klassik kriptografik algoritmlarning hisoblash quvvatining ortib borishi va kvant kompyuterlar rivoji sababli zaiflashib borayotgani ilmiy jamoatchilik tomonidan keng muhokama qilinmoqda. Shu nuqtai nazardan, kvant mexanikasi qonunlariga asoslangan xavfsiz aloqa texnologiyalarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada QKD texnologiyasining nazariy asoslari, xususan, kvant holatlarining superpozitsiyasi, noaniqlik printsipi va kvant o‘lchov jarayonining axborotga ta’siri kabi fundamental tushunchalar tahlil qilinadi. Shuningdek, BB84 va E91 kabi asosiy QKD protokollarining ishlash prinsiplari ilmiy asoslangan holda bayon etiladi. Ushbu protokollar yordamida kalitlarni uzatishda uchinchi tomon aralashuvini aniqlash imkoniyati mavjudligi ko‘rsatib beriladi, bu esa klassik kriptografiyaga nisbatan tubdan yangi xavfsizlik paradigmasini shakllantiradi. Optik tolali aloqa liniyalarida QKD texnologiyasini joriy etishning texnik jihatlari ham maqolada batafsil yoritilgan. Jumladan, fotonlarning susayishi, dispersiya, shovqinlar va detektorlarning samaradorligi kabi muammolar ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, real telekommunikatsiya tizimlarida QKD integratsiyasining arxitektura yechimlari va mavjud cheklovlar tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy tajribalar va amaliy loyihalar, jumladan, Yevropa, Xitoy va AQShda amalga oshirilgan kvant aloqa tarmoqlari haqida qisqacha ilmiy sharh beriladi.

Modern education and development•Apr 7, 2026•0 citations

TARMOQ XAVFSIZLIGIDA KVANT KOMPYUTERLARI VA ULAR TA’SIRI

Ismoiljonova Maftuna Ibrohimjon qizi

Zamonaviy axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan tarmoq xavfsizligi hamda ma’lumotlarni himoyalash masalalari jadal sur’atlarda dolzarb bo‘lib bormoqda. Kvant kompyuterlarining paydo bo‘lishi esa bu sohani yangi bosqichga olib chiqmoqda. Kvant kompyuterlari, klassik shifrlash algoritmlarini buzish qobiliyatiga ega bo‘lib, ularning kelajakdagi ta’siri tarmoq xavfsizligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga ta’siri chuqurroq ko‘rib chiqilgan bo‘lib, mavjud kriptografik algoritmlarning zaif tomonlari tahlil qilingan va post-kvant kriptografiya protokollari kabi yechimlar taklif etilgan. Maqolada Shor va Grover kabi kvant algoritmlarining klassik shifrlash tizimlariga ta’siri, ularni buzish imkoniyatlari hamda post-kvant kriptografiya orqali xavfsizlikni mustahkamlash usullari baholangan. Natijada, kvant kompyuterlarining potentsial hujumlari oldini olish uchun samarali strategiyalar ishlab chiqilgan. Bundan tashqari, kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga musbat ta’sir o‘stirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqilgan. Maqola, kvant kompyuterlarining kelajakdagi rivojlanishi va kiberxavfsizlik sohasida ularga qarshi qo‘llaniladigan zamonaviy yechimlarni tushunishga yordam beradi.

Журнал научных исследований и их решений•Apr 16, 2025•0 citations

KVANT KOMPYUTERLARI VA ULARNING IMKONIYATLARI

Zebo Mahmanazarova, Aziza G'oyibnazarova, Mexribonu Bobonazarova +1 more

Ushbu tezisda kvant kompyuterlarining ishlash prinsiplari, ularning nazariy asoslari hamda zamonaviy axborot texnologiyalaridagi imkoniyatlari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Kvant hisoblash modeli klassik hisoblash tizimlaridan tubdan farq qilib, kvant mexanikasining fundamental qonunlariga asoslanadi. Xususan, Superposition va Quantum Entanglement kabi hodisalar yordamida kvant tizimlari bir vaqtning o‘zida bir nechta holatlarni ifodalash imkoniga ega bo‘ladi.Tadqiqotda kvant kompyuterlarning amaliy qo‘llanilish sohalari, jumladan kriptografiya, sun’iy intellekt, optimallashtirish masalalari, dori vositalarini yaratish hamda iqlim modellashtirish kabi yo‘nalishlardagi imkoniyatlari yoritilgan. Ayniqsa, kvant algoritmlar, xususan Shor's Algorithm va Grover's Algorithm algoritmlarining klassik kriptografik tizimlarga ta’siri tahlil qilinadi.

•Apr 14, 2026•0 citations

KVANT MUHITIDA MATNLI AXBOROT OQIMLARINI KODLASH: KVANT EMBEDDING USULLARI VA ULARNING SAMARADORLIGI TAHLILI

Raximov Rustamjon Tuxtayevich

Ushbu maqolada matnli axborot oqimlarini kvant hisoblash muhitida kodlashning zamonaviy usullari – kvant embedding yondashuvlari tadqiq etiladi. Klassik NLP modellarining yuqori o'lchamli vektor fazosidagi hisoblash va xotira cheklovlarini bartaraf etish maqsadida kvant holatlar superpozitsiyasi va kvant o'lchovlaridan foydalaniladi. Amplitude encoding, angle encoding, basis encoding va tenzor ko'paytma encoding kabi usullar tahlil qilinib, ularning hisoblash murakkabligi, xotira sarfi va semantik reprezentatsiya sifatlari solishtiriladi. Taklif etilgan gibrid kvant-klassik model – Quantum embedding + Variational quantum circuit (VQC) yordamida AG News, IMDB Reviews va BBC News lardan oligan datasetlarda matn tasnifi amalga oshiriladi. Natijalar shuni ko'rsatadiki,burchak kodlash va VQC asosidagi model BERT kabi yirik klassik modellarga yaqin aniqlik ko'rsatkichlarini sezilarli darajada kam parametrlar (bir necha yuzlab) bilan ta'minlaydi. Shuningdek, kvant o'xshashlik tahlili fidelity me'yori orqali amalga oshirilib, semantik qidiruvda istiqbolli tezkorlik afzalligi namoyon bo'ladi. Tadqiqot natijalari kvant embedding texnologiyalarining amaliy matn tahlili tizimlariga integratsiyasi uchun asos yaratadi.

•Sep 2, 2026•0 citations

KVANT MEXANIKASI VA SUN’IY INTELLEKT: KATTA MA’LUMOTLAR BILAN ISHLASHDA ZAMONAVIY USULLAR

Xudayberdiyev Fazogir Juraboyevich, Erkinov Azizbek Bahodir o'g'li

Ushbu maqolada kvant mexanikasi va sun’iy intellektning (SI) o‘zaro bog‘liqligi hamda ularning katta ma’lumotlar (Big Data) bilan ishlashdagi imkoniyatlari o‘rganiladi. An’anaviy hisoblash texnologiyalariga nisbatan kvant kompyuterlarining ustunligi tahlil qilinib, ularning SI algoritmlarini rivojlantirishdagi roli ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kvant algoritmlari murakkab tizimlarni modellashtirish, optimallashtirish va kvant o‘quv algoritmlari yordamida katta ma’lumotlarni qayta ishlash uchun samarali vosita bo‘lishi mumkin.

Современная наука и исследования•Feb 10, 2025•0 citations
Maʼlumotlarga asoslangan sunʼiy intellekt (AI) modellari va foydalanuvchi maxfiyligi oʻrtasidagi ziddiyat bugungi kunning asosiy muammolaridan biridir. Federativ taʼlim (FL) markazlashtirilmagan holda modellarni oʻqitish orqali bu muammoni hal qilishga qaratilgan istiqbolli yondashuv hisoblanadi. Biroq, FL tizimlarida model yangilanishlarini himoya qilish uchun qoʻllaniladigan klassik kriptografik protokollar yaqinlashib kelayotgan kvant hisoblashlari tahdidi oldida zaifdir. Ushbu tadqiqotda biz Q-Fed (Quantum-Resistant Federated Learning) deb nomlangan yangi arxitekturani taklif etamiz. Q-Fed federativ taʼlim jarayonini post-kvant kriptografiyasi (PQC) algoritmlari bilan integratsiya qilib, tizimni ham klassik, ham kvant hujumlaridan himoya qiladi. Biz panjaraga asoslangan CRYSTALS-Kyber (KEM) va CRYSTALSDilithium (imzo) sxemalarini qoʻllagan holda arxitekturani ishlab chiqdik va uning samaradorligini keng qamrovli simulyatsiyalar orqali tahlil qildik. Natijalar shuni koʻrsatadiki, Q-Fed model aniqligini pasaytirmagan holda kvant-barqaror xavfsizlikni taʼminlaydi, biroq hisoblash va kommunikatsiya xarajatlarida oʻlchanadigan, ammo boshqariladigan ortish kuzatiladi. Ushbu ish kelajak avlod AI tizimlarining maxfiyligi va xavfsizligini taʼminlash uchun amaliy va istiqbolli yechim taklif etadi
Ushbu maqolada kvant mexanikasi qonunlariga asoslangan holda maxfiy kalit hosil qilish va undan axborotni himoyalangan tarzda uzatishda foydalanish masalasi ko'rib chiqiladi. Taklif etilgan yondashuvda yuboruvchi va qabul qiluvchi o'rtasida kvant holatlari orqali dastlabki bitlar almashiladi, so'ngra mos keluvchi holatlar ajratib olinadi. Kanalda yuzaga keladigan xatolarni kamaytirish uchun bosqichma-bosqich tekshiruv va tuzatish usuli qo'llaniladi. Maxfiylik darajasini oshirish maqsadida yakuniy kalit bir yo'nalishli xeshlash asosida qisqartiriladi. Olingan kalit elliptik egri chiziqlar matematikasiga asoslangan ochiq va yopiq kalitli himoyalash mexanizmi bilan birgalikda axborotni shifrlash va qayta ochishda ishlatiladi. Tajriba natijalari taklif etilgan yondashuv maxfiy aloqa tizimlarida yuqori ishonchlilik va xavfsizlikni ta'minlashini ko'rsatadi.
Mazkur ilmiy maqola zamonaviy telekommunikatsiya infratuzilmasining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan kvant kriptografiyasi, xususan, kvant kalitlarini taqsimlash (Quantum Key Distribution — QKD) texnologiyasi asosida optik tolali aloqa liniyalarining kiberhimoyasini ta’minlash masalalariga bag‘ishlangan. Axborot xavfsizligi global miqyosda dolzarb muammoga aylangan bir sharoitda, klassik kriptografik algoritmlarning hisoblash quvvatining ortib borishi va kvant kompyuterlar rivoji sababli zaiflashib borayotgani ilmiy jamoatchilik tomonidan keng muhokama qilinmoqda. Shu nuqtai nazardan, kvant mexanikasi qonunlariga asoslangan xavfsiz aloqa texnologiyalarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada QKD texnologiyasining nazariy asoslari, xususan, kvant holatlarining superpozitsiyasi, noaniqlik printsipi va kvant o‘lchov jarayonining axborotga ta’siri kabi fundamental tushunchalar tahlil qilinadi. Shuningdek, BB84 va E91 kabi asosiy QKD protokollarining ishlash prinsiplari ilmiy asoslangan holda bayon etiladi. Ushbu protokollar yordamida kalitlarni uzatishda uchinchi tomon aralashuvini aniqlash imkoniyati mavjudligi ko‘rsatib beriladi, bu esa klassik kriptografiyaga nisbatan tubdan yangi xavfsizlik paradigmasini shakllantiradi. Optik tolali aloqa liniyalarida QKD texnologiyasini joriy etishning texnik jihatlari ham maqolada batafsil yoritilgan. Jumladan, fotonlarning susayishi, dispersiya, shovqinlar va detektorlarning samaradorligi kabi muammolar ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, real telekommunikatsiya tizimlarida QKD integratsiyasining arxitektura yechimlari va mavjud cheklovlar tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy tajribalar va amaliy loyihalar, jumladan, Yevropa, Xitoy va AQShda amalga oshirilgan kvant aloqa tarmoqlari haqida qisqacha ilmiy sharh beriladi.
Zamonaviy axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan tarmoq xavfsizligi hamda ma’lumotlarni himoyalash masalalari jadal sur’atlarda dolzarb bo‘lib bormoqda. Kvant kompyuterlarining paydo bo‘lishi esa bu sohani yangi bosqichga olib chiqmoqda. Kvant kompyuterlari, klassik shifrlash algoritmlarini buzish qobiliyatiga ega bo‘lib, ularning kelajakdagi ta’siri tarmoq xavfsizligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga ta’siri chuqurroq ko‘rib chiqilgan bo‘lib, mavjud kriptografik algoritmlarning zaif tomonlari tahlil qilingan va post-kvant kriptografiya protokollari kabi yechimlar taklif etilgan. Maqolada Shor va Grover kabi kvant algoritmlarining klassik shifrlash tizimlariga ta’siri, ularni buzish imkoniyatlari hamda post-kvant kriptografiya orqali xavfsizlikni mustahkamlash usullari baholangan. Natijada, kvant kompyuterlarining potentsial hujumlari oldini olish uchun samarali strategiyalar ishlab chiqilgan. Bundan tashqari, kvant kompyuterlarining tarmoq xavfsizligiga musbat ta’sir o‘stirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqilgan. Maqola, kvant kompyuterlarining kelajakdagi rivojlanishi va kiberxavfsizlik sohasida ularga qarshi qo‘llaniladigan zamonaviy yechimlarni tushunishga yordam beradi.
Ushbu tezisda kvant kompyuterlarining ishlash prinsiplari, ularning nazariy asoslari hamda zamonaviy axborot texnologiyalaridagi imkoniyatlari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Kvant hisoblash modeli klassik hisoblash tizimlaridan tubdan farq qilib, kvant mexanikasining fundamental qonunlariga asoslanadi. Xususan, Superposition va Quantum Entanglement kabi hodisalar yordamida kvant tizimlari bir vaqtning o‘zida bir nechta holatlarni ifodalash imkoniga ega bo‘ladi.Tadqiqotda kvant kompyuterlarning amaliy qo‘llanilish sohalari, jumladan kriptografiya, sun’iy intellekt, optimallashtirish masalalari, dori vositalarini yaratish hamda iqlim modellashtirish kabi yo‘nalishlardagi imkoniyatlari yoritilgan. Ayniqsa, kvant algoritmlar, xususan Shor's Algorithm va Grover's Algorithm algoritmlarining klassik kriptografik tizimlarga ta’siri tahlil qilinadi.
Ushbu maqolada matnli axborot oqimlarini kvant hisoblash muhitida kodlashning zamonaviy usullari – kvant embedding yondashuvlari tadqiq etiladi. Klassik NLP modellarining yuqori o'lchamli vektor fazosidagi hisoblash va xotira cheklovlarini bartaraf etish maqsadida kvant holatlar superpozitsiyasi va kvant o'lchovlaridan foydalaniladi. Amplitude encoding, angle encoding, basis encoding va tenzor ko'paytma encoding kabi usullar tahlil qilinib, ularning hisoblash murakkabligi, xotira sarfi va semantik reprezentatsiya sifatlari solishtiriladi. Taklif etilgan gibrid kvant-klassik model – Quantum embedding + Variational quantum circuit (VQC) yordamida AG News, IMDB Reviews va BBC News lardan oligan datasetlarda matn tasnifi amalga oshiriladi. Natijalar shuni ko'rsatadiki,burchak kodlash va VQC asosidagi model BERT kabi yirik klassik modellarga yaqin aniqlik ko'rsatkichlarini sezilarli darajada kam parametrlar (bir necha yuzlab) bilan ta'minlaydi. Shuningdek, kvant o'xshashlik tahlili fidelity me'yori orqali amalga oshirilib, semantik qidiruvda istiqbolli tezkorlik afzalligi namoyon bo'ladi. Tadqiqot natijalari kvant embedding texnologiyalarining amaliy matn tahlili tizimlariga integratsiyasi uchun asos yaratadi.
Ushbu maqolada kvant mexanikasi va sun’iy intellektning (SI) o‘zaro bog‘liqligi hamda ularning katta ma’lumotlar (Big Data) bilan ishlashdagi imkoniyatlari o‘rganiladi. An’anaviy hisoblash texnologiyalariga nisbatan kvant kompyuterlarining ustunligi tahlil qilinib, ularning SI algoritmlarini rivojlantirishdagi roli ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kvant algoritmlari murakkab tizimlarni modellashtirish, optimallashtirish va kvant o‘quv algoritmlari yordamida katta ma’lumotlarni qayta ishlash uchun samarali vosita bo‘lishi mumkin.