فلسفه و کلام اسلامی
بررسی و تحلیل نگرش حکمت متعالیه و فیزیک کوانتوم از مسالهی علیت و عدم قطعیت با محوریت آراء هایزنبرگ و بوهم
سپیده رضی, جعفر شانظری, افشین شفیعی
Abstract
از بزرگترین دغدغههای پیشروی فیزیکدانان و فیلسوفان، پس از طرح روابط عدم و با توجه به تجربهی طولانی خود از اصل علیت، تفسیر این مدعا یعنی چگونگی روابط بوده است و آراء مختلفی در این عرصه بیان شده که دیدگاه هایزنبرگ و بوهم از جمله تفاسیر مهم و درعینحال منافی با یکدیگر در این زمینه است. حکمت صدرایی، در مواجه با این مساله در وجودشناسی فلسفی خود، پاسخهای مبنایی مناسبی ارائه دادهاست و پژوهش حاضر، با تکیه بر این مبانی و با محوریت بدیهی بودن اصل علیت، به تبیین، تطبیق و تحلیل مبانی چون: اثبات ناپذیری علیت؛ تفکیک بین علت حقیقی و اعدادی؛ مساوقت علت حقیقی با ضرورت و سنخیت پرداخته و از این طریق راهگشای بسیاری از نقاط تاریک و مجهول در این موضوع شده است و در انتهای پژوهش چنین پیشنهاد میشود تا جهت جلوگیری از خطای فکری به دلیل وجود اشتراکات لفظی و دقتهای خاص فلسفی، از واژهی عدم یقین به جای عدم قطعیت استفادهشود.